Nội dung:
Chia sẻ nội dung này trên: FacebookDưới sự dẫn dắt của tác giả chính Olga Mineeva, Tiến sĩ (ETH Zurich và Viện Hệ thống Thông minh Max Planck, Tübingen, Đức), nhóm nghiên cứu đã phát triển và kiểm định các mô hình của họ bằng dữ liệu từ 32 994 người tham gia trong cơ sở dữ liệu UK Biobank (tuổi trung bình 61 tuổi; 35,5 % là nữ) được tuyển vào giai đoạn 2006–2010 và được theo dõi đến năm 2021. Ngoài ra, các mô hình này còn được kiểm định độc lập bên ngoài trên nhóm 54 969 bệnh nhân của hệ thống Mass General Brigham (tuổi trung bình 71 tuổi; 41,4 % là nữ) được tuyển năm 2007 và theo dõi đến 2018. Tất cả người tham gia đều có bệnh xơ vữa động mạch xơ cứng đã được xác lập (ASCVD).
Nhóm nghiên cứu đã tạo ra hai bảng điểm nguy cơ tồn dư (residual risk scores - RRS), trong đó các yếu tố được lựa chọn tự động bằng thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI):
- RRS16: dựa trên 16 yếu tố lâm sàng thường quy.
- RRS24: dựa trên 24 yếu tố thường quy, kết hợp thêm đánh giá chủ quan của bệnh nhân về tình trạng sức khỏe tổng thể (ví dụ: “Nhìn chung, ông/bà đánh giá sức khỏe của mình như thế nào?”) và các biomarker bổ sung.
Kết quả: RRS16 đạt giá trị C-statistic ~0,752 ở UK Biobank và ~0,750 ở Mass General Brigham. Trong khi đó, mô hình truyền thống bị so sánh chỉ đạt ~0,658 và ~0,580.
Các yếu tố có ảnh hưởng mạnh tới nguy cơ tử vong tim mạch theo mô hình RRS16: hút thuốc (HR ~2,21), suy tim trước (HR ~2,16), nam giới (HR ~1,70), rung nhĩ (HR ~1,61), đái tháo đường (HR ~1,61).
Các tác giả nhấn mạnh rằng trong lĩnh vực dự phòng thứ cấp (secondary prevention), việc chỉ chia nhóm nguy cơ theo “trung bình – cao – rất cao” là không đủ — cần công cụ để ước tính nguy cơ cá nhân hóa cho từng bệnh nhân.
Nhận định chuyên môn và Ứng dụng lâm sàng
Phân tích chuyên môn:
Việc phát triển RRS16 và RRS24 là bước quan trọng trong chăm sóc bệnh nhân có bệnh động mạch vành/ xơ vữa (ASCVD) vì giúp bác sĩ và người bệnh hiểu rõ mức nguy cơ tử vong tim mạch trong 10 năm ở mỗi cá thể — thay vì đại khái chia nhóm. Điều này rất có ý nghĩa vì những bệnh nhân ASCVD tuy cùng nhóm bệnh nhưng nguy cơ biến cố lại rất khác nhau.
Ứng dụng trong thực hành:
- Bác sĩ tim mạch có thể sử dụng RRS16 (hoặc tương đương) để xác định nhóm bệnh nhân ASCVD có nguy cơ rất cao, từ đó cân nhắc điều trị tích cực hơn: tối ưu hóa thuốc, tái can thiệp khi cần, theo dõi sát.
- Với bệnh nhân có nguy cơ thấp hơn theo mô hình này, có thể xem xét giảm mức độ can thiệp mạnh, tránh quá điều trị và tác dụng phụ.
- Tại Việt Nam: cần đánh giá việc áp dụng mô hình này trong quần thể châu Á/Đông Nam Á — vì dân số khác, các yếu tố nguy cơ cũng khác biệt như chế độ ăn, môi trường, di truyền.
Hạn chế:
- Mặc dù đạt C-statistic cao nhưng hiện vẫn trong giai đoạn nghiên cứu — chưa được đưa vào hướng dẫn lâm sàng chính thức.
- Các biến bổ sung như self-reported health, vitamin D, albumin… được sử dụng trong RRS24 có thể chưa phổ biến hoặc chưa tích hợp vào hồ sơ y tế điện tử của nhiều nơi.
Kết luận:Đây là công cụ bổ sung rất đáng giá cho quản lý ASCVD. Chuyên gia tim mạch nên bắt đầu theo dõi xu hướng này và cân nhắc tham khảo trong phòng khám — nhưng tạm thời xem như hướng dẫn tham khảo, chứ chưa thay thế hoàn toàn đánh giá lâm sàng toàn diện.
Nguồn/Tài liệu tham khảo:
Mineeva O, Li C, Giulianini F, et al. Development and validation of novel residual risk scores for patients with ASCVD. JACC Adv. 2025;4:102162.
Quay lại trang trước