Chế độ ăn giảm tinh bột (low-carb) và giảm béo (low-fat) với bệnh mạch vành: quan trọng là “chất lượng thực phẩm”, không phải tỉ lệ vĩ mô các chất trên

Nội dung:

Chia sẻ nội dung này trên: Facebook

Nghiên cứu: Wu Z, Liu B, Wang X, et al. Effect of low-carbohydrate and low-fat diets on metabolomic indices and coronary heart disease in U.S. individuals. JACC. 2026; Epub ahead of print.

Mục tiêu

So sánh mối liên quan giữa các kiểu chế độ low-carb (LCD)/low-fat (LFD) (tổng thể, loại chất khoẻ mạnh “healthy”, và chất không khoẻ mạnh “unhealthy”, nguồn động vật/thực vật) với nguy cơ bệnh động mạch vành (CHD) dài hạn và dấu ấn chuyển hóa.

Thiết kế nghiên cứu

Phân tích từ 3 nghiên cứu đoàn hệ lớn tại Mỹ:

• Health Professionals Follow-Up Study (HPFS): 42.720 nam
• Nurses’ Health Study (NHS): 64.164 nữ
• Nurses’ Health Study II (NHSII): 91.589 nữ
  Dùng bảng câu hỏi về chi tiết chế độ thường ăn (FFQ) lặp lại theo thời gian để tạo các chỉ số LCD/LFD theo chất lượng vĩ mô.

Kết quả chính

So sánh nhóm điểm cao nhất vs thấp nhất:

• Low-carb (LCD) & CHD – HR gộp đa biến:
  • Total LCD: 1,05 (KTC 95% 1,01–1,10)
  • Animal LCD: 1,07 (1,02–1,12)
  • Vegetable LCD: 0,94 (0,90–0,99)
  • Unhealthy LCD: 1,14 (1,09–1,20)
  • Healthy LCD: 0,85 (0,82–0,89)
• Low-fat (LFD) & CHD – HR:
  • Total LFD: 0,93 (0,89–0,98)
  • Animal LFD: 0,94 (0,90–0,98)
  • Vegetable LFD: 0,87 (0,83–0,91)
  • Unhealthy LFD: 1,12 (1,07–1,17)
  • Healthy LFD: 0,87 (0,83–0,91)

Kết luậnCả low-carb và low-fat có thể tốt nếu là chế độ healthy (thực phẩm nguyên bản, giàu dinh dưỡng); chế độ “unhealthy” (nhiều đường tinh luyện/đồ siêu chế biến hoặc nhiều chất béo & đạm động vật chất lượng kém) lại tăng nguy cơ CHD.

Nhận định chuyên môn và Ứng dụng lâm sàng

Bình luận chuyên gia

• Zhiyuan Wu (Harvard T.H. Chan): lý do tranh cãi kéo dài là vì cùng “low-carb/low-fat” nhưng có thể ăn theo kiểu healthy hoặc unhealthy.
• Alice Lichtenstein (Tufts): nhấn mạnh chất lượng thực phẩm quan trọng hơn tranh luận vĩ mô; thiên về thực vật cho kết quả tốt hơn.

Ứng dụng thực hành

• Củng cố thông điệp “hàng đầu là chế độ ăn chất lượng cao” - “diet quality first” (ít siêu chế biến, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, đạm thực vật, chất béo không bão hòa).
• Có thể áp dụng trực tiếp trong tư vấn: giảm nước ngọt/đồ chiên rán/đồ siêu chế biến; tăng rau, đậu, cá, hạt; “ăn ít cơm” chỉ có ý nghĩa khi thay bằng thực phẩm lành mạnh, không phải tăng thịt mỡ/đồ chế biến.

Quay lại trang trước