Nội dung:
Chia sẻ nội dung này trên: FacebookKhuyến cáo mới về xử trí sớm đột quỵ thiếu máu não cấp, được Hội Tim Mạch Hoa Kỳ/ Hội Đột Quỵ Hoa Kỳ (American Heart Association/American Stroke Association -AHA/ASA) vừa được công bố trong tuần này.
Đây là Khuyến cáo được chờ đợi từ lâu kể kể từ khi Khuyến cáo đầy đủ gần nhất được ban hành vào năm 2018, với một bản cập nhật được phát hành vào năm 2019. Kể từ đó, đã có sự bùng nổ của nhiều thử nghiệm lâm sàng về đột quỵ với nhiều kết quả có tác động lớn, làm thay đổi thực hành lâm sàng.
Khuyến cáo mang tính toàn diện này bao quát hệ thống chăm sóc đột quỵ, xử trí trong giai đoạn trước viện, đánh giá và điều trị cấp tính, cũng như chăm sóc hỗ trợ nội viện và điều trị các biến chứng cấp, cùng nhiều lĩnh vực khác. Tài liệu đã được công bố trực tuyến trong tuần này trên tạp chí Stroke và sẽ được trình bày, thảo luận vào tuần tới tại Hội Nghị Đột Quỵ Thế Giới (International Stroke Conference) tổ chức ở New Orleans, bang Louisiana (Prabhakaran S, Gonzalez NR, Zachrison KS, et al. 2026 guideline for the early management of patients with acute ischemic stroke: a guideline from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2026;Epub ahead of print).
Dưới đây là tóm tắt những điểm chính trong Khuyến cáo mới về xử trí sớm đột quỵ thiếu máu não cấp, được Hội Tim Mạch Hoa Kỳ/ Hội Đột Quỵ Hoa Kỳ (AHA/ASA 2026), và phân tích khả năng ứng dụng tại Việt Nam dựa trên bối cảnh hệ thống y tế hiện tại:
TÓM TẮT NHỮNG ĐIỂM CHÍNH CỦA KHUYẾN CÁO 2026
1. Mở rộng phạm vi và cập nhật lời khuyên tổng thể
Khuyến cáo này thay thế Khuyến cáo 2018 và bản cập nhật 2019, phản ánh bằng chứng mới nhất về chẩn đoán và xử trí đột quỵ thiếu máu não cấp từ trước viện đến nội viện.
2. Hệ thống chăm sóc đột quỵ được nhấn mạnh mạnh mẽ
Đơn vị Đột quỵ Lưu động (Mobile Stroke Units - MSU) được khuyến nghị ở những khu vực có thể triển khai để rút ngắn thời gian chẩn đoán và điều trị ban đầu cho bệnh nhân có thể được tiêu sợi huyết.
Tái phân luồng TTCC: Không đơn thuần đưa bệnh nhân đến bệnh viện gần nhất, mà cân nhắc vận chuyển trực tiếp tới trung tâm có khả năng can thiệp lấy huyết khối (EVT) nếu hệ thống chuyển viện nhanh.
3. Cập nhật quan trọng trong trị liệu tái tưới máu
a. Tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch (IV thrombolysis)
Sử dụng tenecteplase hoặc alteplase trong khung cửa sổ đến 4,5 giờ sau khởi phát triệu chứng cho bệnh nhân với thiếu hụt thần kinh làm tàn phế, không cần hình ảnh học nâng cao để lựa chọn trừ khi phù hợp địa phương.
Có thể xem xét tiêu sợi huyết đến 9–24 giờ với chọn lựa dựa trên hình ảnh cho thấy mô não còn cứu vãn ở một số bệnh nhân.
b. Can thiệp lấy huyết khối (EVT)
EVT được khuyến nghị mạnh cho bệnh nhân tắc mạch lớn (LVO) ở vùng tuần hoàn trước trong vòng 6–24 giờ, với điểm NIHSS ≥6 và ASPECTS phù hợp.
Mở rộng chỉ định EVT cho tắc mạch tuần hoàn sau (như động mạch nền) với NIHSS ≥10 trong 24 giờ để cải thiện chức năng và giảm tử vong.
4. Điều trị nội khoa và chăm sóc toàn diện
Kiểm soát đường huyết: Không khuyến cáo sử dụng insulin đường tĩnh mạch để hạ đường huyết xuống 80–130 mg/dL vì không cải thiện kết cục và tăng nguy cơ hạ đường huyết nặng.
Huyết áp sau tái tưới máu: Không khuyến cáo hạ huyết áp tâm thu <140 mmHg trong 72 giờ đầu sau tái thông mạch vì có thể gây hại.
5. Đột quỵ ở trẻ em – Khuyến cáo lần đầu
Lần đầu tiên Khuyến cáo đưa ra các hướng dẫn cho chẩn đoán và điều trị đột quỵ thiếu máu não cấp ở trẻ em, bao gồm cân nhắc tiêu sợi huyết và EVT ở trẻ ≥6 tuổi khi hội đủ điều kiện.
6. Đề cao vai trò hệ thống và thời gian điều trị
Nhấn mạnh nguyên tắc “Time is Brain” — thời gian là não, vì vậy chẩn đoán và điều trị sớm, phối hợp hệ thống Trung tâm vận chuyển cấp cứu (TTCC)-Bệnh viên là tối quan trọng để cải thiện kết cục.
Nhận định chuyên môn và Ứng dụng lâm sàng
KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG Ở VIỆT NAM
Trong bối cảnh nguồn lực ở Việt Nam và hệ thống thực hành còn có những hạn chế và sự khác biệt so với Hoa Kỳ, việc áp dụng khuyến cáo này vào thực hành còn nhiều vấn đề cần xem xét. Tuy vậy, chúng ta có thể tự tin hơn khi áp dụng một số biện pháp được khuyến nghị mạnh mẽ trong khuyến cáo này cũng như cần triển khai hệ thống một cách đồng bộ hơn nữa để tăng hiệu quả của điều trị Đột quỵ não ở Việt Nam, một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu.
1. Tiêu sợi huyết và thuốc tan huyết khối
Tiêu sợi huyết (alteplase, tenecteplase) hiện đã có ở nhiều bệnh viện lớn ở Việt Nam, và việc mở rộng sử dụng dựa theo Khuyến cáo AHA/ASA 2026 hoàn toàn khả thi tại các bệnh viện tuyến trung ương và tỉnh có nhân lực cấp cứu tốt.
Việc giáo dục sớm hơn cho nhân viên y tế và cập nhật đào tạo để nhận biết bệnh nhân đủ tiêu chuẩn là yếu tố quyết định.
2. Can thiệp lấy huyết khối (EVT)
Một số Bệnh viện, trung tâm lớn ở Việt Nam đã triển khai EVT thành công một cách thường quy. Việc mở rộng chỉ định EVT theo khung giờ 6–24 giờ như Khuyến cáo là phù hợp với thực tế nếu hình ảnh học hỗ trợ được thực hiện nhanh.
Hệ thống liên viện (transfer protocols) cần xây dựng để giảm “door-in-door-out” thời gian, đặc biệt từ cơ sở nhỏ đến trung tâm xử lý chuyên sâu.
3. Đơn vị Đột quỵ Lưu động và TTCC
Ở Việt Nam, mô hình Đơn vị Đột quỵ Lưu động (Mobile Stroke Unit – MSU) hiện chưa phổ biến (chưa có theo đúng nghĩa) và chi phí triển khai cao. Cần tính toán nguồn lực, ưu tiên cho những khu vực đô thị lớn trước nếu triển khai thử nghiệm.
Hệ thống cấp cứu 115/TTCC vẫn chưa đồng đều về năng lực phân loại và chuyển tuyến nhanh, do đó cần đào tạo, xây dựng quy trình khởi kích (triage) theo Khuyến cáo mới.
4. Khuyến cáo về huyết áp, đường huyết
Các khuyến cáo mới về không hạ HA quá mức hay tránh điều trị đường huyết quá tích cực là rất phù hợp và nên sớm được phổ biến tới đội ngũ lâm sàng nhằm tránh các biến chứng điều trị không cần thiết.
5. Đột quỵ ở trẻ em
Đây là lĩnh vực còn rất mới ở Việt Nam, nơi cơ sở dữ liệu và kinh nghiệm còn hạn chế.
Tuy nhiên, giúp nâng cao nhận thức sớm, chẩn đoán kịp thời sẽ cải thiện đáng kể khả năng cứu sống trẻ. Việc ứng dụng chỉ nên thực hiện ở các trung tâm có hệ thống chẩn đoán hình ảnh và can thiệp chuyên sâu.
KẾT LUẬN
Khuyến cáo 2026 của AHA/ASA đại diện cho một bước tiến quan trọng trong xử trí đột quỵ thiếu máu não cấp, mở rộng các lựa chọn điều trị (tiêu sợi huyết, can thiệp cơ học, mở rộng cửa sổ điều trị), chú trọng hệ thống phối hợp TTCC – bệnh viện, và lần đầu tiên đưa ra chỉ dẫn cho đột quỵ nhi khoa.
Ở Việt Nam, nhiều điểm trong Khuyến cáo có thể áp dụng ngay nếu được hệ thống hóa, đào tạo và đầu tư cơ sở hạ tầng y tế tương ứng. Việc xây dựng đường dây đột quỵ cấp (stroke hotline), quy tình khởi động (triage) chuẩn, gói điều trị “dựa trên thời gian” (time-based) sẽ là bước đi quyết định để cải thiện kết cục bệnh nhân.
Quay lại trang trước