Dòng chảy Tim mạch

Bản tin Dòng chảy Tim mạch số 62 - Đồng thuận chuyên gia của Hội tim mạch can thiệp Hoa kỳ về phân tầng sốc tim (SCAI - SHOCK 2026): Có gì mới

Bản tin “Dòng chảy Tim mạch” số 62 do GS.TS.BS. Phạm Mạnh Hùng biên soạn, cập nhật Đồng thuận chuyên gia SCAI SHOCK 2026 về phân tầng sốc tim, làm rõ các giai đoạn A–E, nhận diện giảm tưới máu, đánh giá đáp ứng điều trị và ứng dụng trong thực hành lâm sàng.

Chia sẻ Facebook LinkedIn Zalo
Bản tin Dòng chảy Tim mạch số 62 - Đồng thuận chuyên gia của Hội tim mạch can thiệp Hoa kỳ  về phân tầng sốc tim (SCAI - SHOCK 2026): Có gì mới

BẢN TIN DÒNG CHẢY TIM MẠCH SỐ 62

Đồng thuận chuyên gia của Hội tim mạch can thiệp Hoa kỳ

về phân tầng sốc tim (SCAI - SHOCK 2026): Có gì mới

 

Ngày 6/11/2026, Hội Tim mạch Can thiệp Hoa Kỳ (SCAI) công bố bản cập nhật đồng thuận về phân tầng sốc tim. Phiên bản 2022 đã củng cố giá trị tiên lượng của năm giai đoạn A–E và đặt mức độ sốc trong bối cảnh nguyên nhân, kiểu hình và các yếu tố làm thay đổi nguy cơ. Phiên bản 2026 giữ cấu trúc này và cụ thể hóa ba quyết định thường gặp tại giường: theo dõi sát ai khi sốc chưa xuất hiện, nhận diện giảm tưới máu thế nào khi huyết áp còn bảo tồn, và khi nào có đủ bằng chứng để xác định chiến lược hỗ trợ ban đầu đã thất bại. 

Những thay đổi chính của cập nhật phân tầng nguy cơ Shock tim năm 2026 so với năm 2022 của SCAI

Nội dung

Phiên bản 2022

Điểm làm rõ hoặc cập nhật năm 2026

A – Có nguy cơ

Đã bao gồm người bệnh ổn định nhưng có nguy cơ sốc, điển hình là nhồi máu cơ tim diện rộng hoặc suy tim cấp.

Mô tả cụ thể hơn các nhóm có nguy cơ đáng kể, kể cả quanh một số thủ thuật nguy cơ cao, dựa trên bệnh nền, dự trữ sinh lý và tác động của biến cố hoặc thủ thuật.

B và C – Ranh giới giảm tưới máu

B là mất ổn định huyết động khi tưới máu còn bảo tồn. C là giảm tưới máu cần can thiệp ngoài bù dịch. Tụt huyết áp đã được xác định là dấu hiệu có thể gặp ở C.

Khẳng định rõ hơn rằng giảm tưới máu do suy chức năng tim khi huyết áp còn bảo tồn có thể thuộc giai đoạn C. Khám, xét nghiệm và huyết động cần được đối chiếu để xác định giai đoạn.

D – Thất bại của hỗ trợ ban đầu

Đã đề cập giảm tưới máu xấu đi hoặc chưa cải thiện sau điều trị, cùng nhu cầu tăng hỗ trợ.

Làm rõ cách xác định thất bại bằng diễn tiến tưới máu khách quan sau một khoảng thời gian phù hợp. Đề xuất các mốc đánh giá lại để nhận diện diễn tiến xấu hoặc đáp ứng không đầy đủ.

E – Tối nguy kịch

Đã định nghĩa là tuần hoàn sụp đổ hoặc sắp sụp đổ. Lactate ≥8 mmol/L là một dấu hiệu gợi ý.

Nhấn mạnh tình trạng huyết động và chuyển hóa thực tế. Việc đang được hỗ trợ bằng VA-ECMO hay thiết bị khác chỉ là một phần thông tin khi phân tầng.

Ngừng tuần hoàn

Dùng ký hiệu bổ sung “A” khi có lo ngại tổn thương não do thiếu oxy sau ngừng tuần hoàn.

Đổi tên ký hiệu thành “arrest” để phân biệt với giai đoạn A. Tiếp tục áp dụng khi khả năng hồi phục thần kinh còn chưa rõ.

Kiểu hình và triển khai

Đã đề xuất đánh giá theo ba trục gồm mức độ sốc, kiểu hình và yếu tố làm thay đổi nguy cơ.

Mở rộng hướng dẫn theo từng kiểu hình và quần thể. Bổ sung cách tích hợp phân tầng vào quy trình cấp cứu, phòng thông tim, hồi sức và bàn giao liên viện.

Nguồn đối chiếu: bảng mô tả giai đoạn của bản 2022 và bảng kiểm lâm sàng của bản 2026. 

Hình 1. Các tiêu chí khách quan của phân loại SCAI SHOCK trong bối cảnh lâm sàng. ABG là khí máu động mạch, BUN là nitơ urê máu, CA là ngừng tuần hoàn, CI là chỉ số tim, CO là cung lượng tim, CPO là công suất tim, CS là sốc tim, ECG là điện tâm đồ, MCS là hỗ trợ tuần hoàn cơ học, MI là nhồi máu cơ tim, PA là động mạch phổi, PAPi là chỉ số đập động mạch phổi, PCWP là áp lực bít động mạch phổi, POCUS là siêu âm tại chỗ, RA là nhĩ phải, RV là thất phải, ScvO₂ là độ bão hòa oxy máu tĩnh mạch trung tâm và SvO₂ là độ bão hòa oxy máu tĩnh mạch hỗn hợp.

Những cập nhật có ý nghĩa lâm sàng

Giai đoạn A được cụ thể hóa để nhận diện người bệnh cần theo dõi sát. Ngoài nhồi máu cơ tim diện rộng và suy tim cấp, đồng thuận mô tả những trường hợp chọn lọc như can thiệp mạch vành phức tạp ở người có dự trữ thất trái kém, triệt đốt nhịp nhanh thất trên nền bệnh cơ tim nặng, hoặc can thiệp van qua ống thông ở bệnh nhân có suy tim mất bù hay rối loạn chức năng thất phải. Việc phân tầng dựa vào nguy cơ của từng người bệnh trong bối cảnh cụ thể. Chẳng hạn, hai bệnh nhân cùng được chỉ định can thiệp van có thể cần mức theo dõi khác nhau tùy chức năng hai thất, tình trạng sung huyết và dự trữ cơ quan. 

Ranh giới B–C được áp dụng nhất quán hơn. Bệnh nhân có huyết áp giảm so với nền nhưng đầu chi còn ấm, tri giác bảo tồn và chưa có bằng chứng giảm tưới máu có thể thuộc giai đoạn B. Ngược lại, sau nhồi máu cơ tim, tổ hợp đầu chi lạnh, thời gian làm đầy mao mạch kéo dài, thiểu niệu và lactate tăng có thể xác định giai đoạn C nếu giảm tưới máu do tim cần hỗ trợ ngoài bù dịch, kể cả khi huyết áp tâm thu còn trên 90 mmHg. Lactate ≥2 mmol/L là dấu hiệu gợi ý đã có từ phiên bản 2022. Cần diễn giải kết quả cùng các dấu hiệu tưới máu khác, nhất là ở bệnh nhân suy tim mạn có cung lượng thấp hoặc ở người có những nguyên nhân khác gây tăng lactate. 

Chuyển từ C sang D cần được xác định qua đáp ứng tưới máu theo thời gian. Bản 2026 đề xuất đánh giá lại trong khoảng 2–3 giờ sau khi bắt đầu điều trị để phát hiện diễn tiến xấu rõ rệt. Ở một số trường hợp, khoảng 4–6 giờ có thể giúp xác định rõ hơn tình trạng chưa đáp ứng. Đây là các mốc tham khảo, cần đánh giá ngay nếu người bệnh xấu đi. Một bệnh nhân được dùng hai thuốc vận mạch ngay từ đầu vẫn có thể ở giai đoạn C nếu tưới máu đang hồi phục. Ngược lại, thiểu niệu tăng, lactate tiếp tục tăng và huyết động xấu đi sau hỗ trợ ban đầu là những bằng chứng hướng tới giai đoạn D. Có thể dùng điểm vận mạch–tăng co bóp (vasoactive-inotropic score, VIS) để mô tả xu hướng hỗ trợ, đồng thời ghi nhận mức tưới máu đạt được. 

Giai đoạn E và ký hiệu “arrest” mang hai ý nghĩa lâm sàng. Giai đoạn E mô tả tuần hoàn đã hoặc sắp sụp đổ. Tụt huyết áp sâu dù đã hỗ trợ tối đa, gần mất mạch, toan máu nặng hoặc lactate ≥8 mmol/L là các dấu hiệu hỗ trợ nhận diện. Ký hiệu “arrest” bổ sung thông tin tiên lượng khi khả năng hồi phục thần kinh sau ngừng tuần hoàn còn chưa rõ và có thể đi kèm bất kỳ giai đoạn nào. Thay đổi năm 2026 nằm ở cách gọi. Nguyên tắc dành ký hiệu cho trường hợp có lo ngại tổn thương não do thiếu oxy đã được xác lập từ năm 2022. 

Từ phân tầng mức độ đến đánh giá theo kiểu hình

Phiên bản 2026 dành hướng dẫn riêng cho sốc do nhồi máu cơ tim, suy tim hoặc bệnh van tim, sốc ưu thế thất phải, sốc hỗn hợp, sốc sau phẫu thuật tim và sốc tim ở trẻ em. Mức độ sốc và kiểu hình trả lời hai câu hỏi khác nhau. Chẳng hạn, ở hai bệnh nhân cùng giai đoạn C, nhồi máu cơ tim cấp đặt ra yêu cầu tái tưới máu khẩn, còn sốc ưu thế thất phải đòi hỏi đánh giá kỹ chức năng thất phải và áp lực đổ đầy. Sốc hỗn hợp cần nhận diện đồng thời suy chức năng bơm và thành phần giãn mạch. Với trẻ em, các chỉ dấu huyết động cần được diễn giải theo tuổi và sinh lý tuần hoàn. 

Hình 2. Tháp phân tâng nguy cơ Shock tim SCAI 2026

Khả năng ứng dụng tại Việt Nam

Bước triển khai có thể bắt đầu bằng một mẫu đánh giá và bàn giao dùng chung, ghi năm thông tin: giai đoạn SCAI, thời điểm đánh giá, nguyên nhân hoặc kiểu hình nghi ngờ, xu hướng tưới máu và mức hỗ trợ hiện tại. Tại khoa cấp cứu, tri giác, tưới máu ngoại vi, huyết áp và lượng nước tiểu là các dữ liệu có thể thu thập sớm. Lactate và siêu âm tim tại giường bổ sung thông tin tùy điều kiện. Tại trung tâm chuyên sâu, ghi giai đoạn trước và sau can thiệp chính, khi nhập hồi sức và khi diễn tiến thay đổi sẽ giúp đội sốc tim đánh giá đáp ứng và phối hợp xử trí. 

Ở cấp mạng lưới, các bệnh viện có thể thống nhất đầu mối hội chẩn và ghi rõ diễn tiến khi chuyển tuyến, chẳng hạn “SCAI C lúc tiếp nhận, chuyển D sau hỗ trợ ban đầu, lactate tăng và thiểu niệu tiến triển”. Cùng một bộ dữ liệu có thể phục vụ đăng ký đa trung tâm để đánh giá thời gian nhận diện, thời gian chuyển tuyến, thay đổi giai đoạn và tử vong nội viện. Đây là những đề xuất triển khai tại Việt Nam dựa trên khung đồng thuận quốc tế. 

Tài liệu tham khảo

  1. Baran DA, Naidu SS, Jentzer JC, và cs. 2026 SCAI SHOCK Classification Expert Consensus Update: Refined Staging and Incorporation of Clinical Phenotypes and Patient Populations. J Soc Cardiovasc Angiogr Interv. 2026, bài số 105736. DOI 10.1016/j.jscai.2026.105736.
  2. Naidu SS, Baran DA, Jentzer JC, và cs. SCAI SHOCK Stage Classification Expert Consensus Update: A Review and Incorporation of Validation Studies. J Soc Cardiovasc Angiogr Interv. 2022, tập 1, bài số 100008. DOI 10.1016/j.jscai.2021.100008.

 

 

Chia sẻ Facebook LinkedIn Zalo